Những lời khuyên ấy không hoàn toàn sai. Nhưng có một ranh giới rất đáng chú ý giữa sự tự tin và sự tích cực thiếu thực tế. Và đôi khi, càng cố gắng thuyết phục bản thân rằng mọi thứ đang tuyệt vời, golfer càng khiến tâm trí trở nên phức tạp hơn. Đó là một góc nhìn đáng chú ý trong tâm lý thể thao hiện đại: những VĐV xuất sắc không nhất thiết cố gắng suy nghĩ tích cực. Họ cố gắng suy nghĩ chính xác.

Khi “tôi sẽ làm được” không còn tác dụng

Một golfer đang trải qua giai đoạn putting không tốt có thể được khuyên hãy bước lên green và tự nhủ: “Tôi là người putt hay nhất thế giới.” Mục đích rất dễ hiểu. Golfer muốn tạo ra niềm tin đủ lớn để loại bỏ nghi ngờ và từ đó thực hiện cú đánh với sự quyết đoán. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ bộ não không dễ dàng chấp nhận một thông điệp hoàn toàn trái ngược với những gì nó đang chứng kiến.

Bạn vừa bỏ lỡ năm cú putt ngắn trong vòng đấu. Thống kê putting đang rất tệ. Cảm giác với putter không tốt. Nhưng bạn lại liên tục nói với chính mình rằng: “Tôi là người putt hay nhất thế giới.” Ngay lập tức một cuộc tranh luận có thể xuất hiện trong đầu: Nếu mình putt giỏi như vậy, tại sao vừa bỏ lỡ cú putt hơn một mét? Và thay vì loại bỏ nghi ngờ, câu nói tích cực ấy lại vô tình tạo thêm nghi ngờ.

Đây chính là một dạng bất hòa nhận thức – cognitive dissonance, khi điều chúng ta cố gắng tin mâu thuẫn quá lớn với thực tế mà bộ não đang nhận biết. Golf vốn đã là môn thể thao chứa quá nhiều khoảng trống để suy nghĩ. Nếu golfer còn phải dành năng lượng để tranh luận với chính mình, khả năng tập trung vào cú đánh trước mắt càng giảm xuống.

VĐV giỏi không cần “hype” bản thân

Jason Sousa, cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp và hiện là HLV hiệu suất cho nhiều VĐV trình độ cao, đưa ra một khái niệm đáng chú ý: neutral thinking – tư duy trung tính. Theo Sousa, những VĐV hàng đầu không nhất thiết tìm cách khiến bản thân trở nên cực kỳ hưng phấn hay tích cực. Họ tập trung vào những dữ kiện khách quan, có thể quan sát được và có giá trị đối với nhiệm vụ trước mắt.

Điều này đặc biệt phù hợp với golf. Hãy tưởng tượng bạn có một cú putt xuống dốc dài khoảng 5 mét. Thay vì nói: “Mình chắc chắn sẽ putt vào”, golfer có thể suy nghĩ: “Đây là cú putt xuống dốc, tốc độ sẽ nhanh.” Nếu một golfer khác putt trước trên đường bóng tương tự: “Hãy quan sát tốc độ và độ break của bóng.” Nếu đó là một cú lag putt dài: “Ưu tiên kiểm soát khoảng cách và tránh để bóng vượt quá xa hố.” Không câu nào trong số đó tạo ra cảm giác đặc biệt mạnh mẽ về mặt cảm xúc, nhưng chúng đều có một đặc điểm quan trọng: chúng hữu ích.

Golf là môn thể thao của thông tin

Điều thú vị là tư duy trung tính rất gần với bản chất của golf đỉnh cao. Một golfer chuyên nghiệp đứng trước cú approach 160 yard không cần tự nhủ rằng mình là iron player xuất sắc nhất thế giới. Điều anh ta cần biết là cờ cách bao xa, gió hướng nào, bóng đang nằm như thế nào, green cứng hay mềm, miss ở đâu còn cơ hội cứu par, carry bao nhiêu là đủ. Đó đều là những thông tin không mang tính tích cực hay tiêu cực. Chúng đơn giản là thực tế.

Sau khi xử lý những dữ liệu đó, golfer chọn gậy, chọn quỹ đạo và thực hiện cú đánh. Đây cũng là lý do routine có vai trò quan trọng trong golf. Một routine tốt kéo golfer trở lại với những thứ có thể kiểm soát: mục tiêu, khoảng cách, hướng gió, lie bóng, điểm ngắm, nhịp độ và cam kết với quyết định. Nó hạn chế không gian dành cho những suy nghĩ kiểu: “Nếu mình lại đánh hỏng thì sao?” hay ngược lại “Mình nhất định phải birdie hố này.” Cả hai đều hướng sự chú ý đến kết quả, trong khi nhiệm vụ thực sự chỉ là thực hiện cú đánh hiện tại tốt nhất có thể.

Tự tin không có nghĩa là tự lừa mình

Điều này không có nghĩa golfer phải loại bỏ suy nghĩ tích cực. Sự tự tin vẫn là một thành phần quan trọng của performance. Nhưng sự tự tin bền vững thường được xây dựng trên bằng chứng: quá trình tập luyện, kỹ thuật, kinh nghiệm và những cú đánh golfer từng thực hiện thành công.

Có sự khác biệt rất lớn giữa “Tôi là người putt hay nhất thế giới” và “Tôi đã thực hiện cú putt này hàng trăm lần trong lúc tập. Tôi biết mình cần làm gì.” Câu thứ hai vẫn tạo ra sự tự tin, nhưng đó là sự tự tin có cơ sở.

Và có lẽ đây là bài học quan trọng nhất. Golf không yêu cầu chúng ta phải cảm thấy tuyệt vời trước mọi cú đánh. Golfer cũng không cần phải thuyết phục mình rằng mọi cú putt đều sẽ vào hay mọi cú drive đều sẽ tìm thấy fairway. Ngay cả những golfer xuất sắc nhất thế giới cũng đánh bóng vào rough, miss green và bỏ lỡ những cú putt ngắn. Điều phân biệt họ không phải khả năng duy trì trạng thái “tích cực tuyệt đối”, mà là khả năng không để cảm xúc làm méo mó nhiệm vụ trước mắt.

Thấy đúng khoảng cách, đọc đúng tình huống, chấp nhận những gì vừa xảy ra, đưa ra quyết định và thực hiện cú đánh. Bởi cuối cùng, trên sân golf, đôi khi câu nói hữu ích nhất không phải: “Tôi sẽ đánh một cú thật tuyệt vời.” Mà đơn giản là: “Đây là cú đánh mình đang có. Mình cần làm gì với nó?”

Đó không phải suy nghĩ tiêu cực. Đó là suy nghĩ đúng với thực tế.

GolfEdit.com